Böbrekler: işlevleri ve bakımları

Kalbinize, ciğerlerinize veya beyninize iyi bakıyor, dikkat ediyorsunuz. Adından çok fazla bahsedilmeyen ama bu saydıklarım kadar önemli olan iki organ daha var, böbrekleriniz. Böbrekleriniz yaşamımızı sürdürebilmemiz için çok önemli işlevleri yerine getiriyor. Bunların en başında vücudumuzdaki atık maddelerden kurtularak kanı temizlemek geliyor. Üstlendiği hayati görev göz önüne alındığında böbreklerimize çok iyi bakmamız gerekiyor. Bu yazıda beslenme alışkanlıklarımızda yapacağımız küçük değişiklikler ile böbreklerinizi nasıl koruyabileceğinizi bulabilirsiniz.

Böbreklerin fonksiyonu

Böbrekler göğüs kafesinin altında ve belinizin biraz üstünde, yanlara doğru yer alan fasulye biçimli organlardır. Her biri yaklaşık yumruğunuz büyüklüğündedir. Yeni fikirler üretmek veya ruhu barındırmak gibi şanlı işler yapmasa da vücudun çöpçülüğünü üstlenmek de çok önemli bir görevdir. Böbrekler günde 180 litre kan süzer. Ve bu oranın %10’luk kısmını idrar yolu ile atılmak üzere ayırır.

Böbrek hastalıklarının tehlikeleri

Böbrekleriniz ile başlayıp genel sağlığınızı tehdit edebilecek birçok rahatsızlık var. Bunların en başında piyelonefrit, yani böbrek iltahaplamları gelmekte. Bu durum daha çok tedavi edilmeyen mesane ve idrar yolu iltahaplarının idrar yolu ile böbreklere yayılması ile oluşur. Böbrek iltahapları sancılı ağrılar, ateş, sık tuvalete çıkma, sürekli tuvalete gitme isteği, idrar yaparken yanma ve acı hissi ve idrar da kan veya irin şeklinde hoş olmayan semptonlar ile kendini gösterir. Hasta aynı zamanda belinde, karında, kasıklarında ve gövdesinin yanlarında ağrı hissedebilir.

Diyabetik hastalarının, böbreklerin atık süzme damarlarına hasar veren diyabetik nöropati rahatsızlığına yakalanma riski yüksektir. Diyabetik nöropati, tedavi edilebilir olsa da, ne yazık ki ileri vakalarda iki böbreği de harap eder ve böbrek yetmezliği ile sonuçlanır. Böbrek yetmezliği diyaliz ( böbreklerin doktorlar tarafından özel işlemler ile temizlenmesi işlemi) veya böbrek nakli gerektirir.

Böbrek rahatsızlıklarına yol açan diğer bir büyük etken türk topluma oldukça tanıdık: yüksek tansiyon. Yüksek tansiyon böbrekleri aşırı zorlar ve aşınmalarına sebep olur. Yüksek tansiyon uzun bir süre gizli kalabilir ve çoğu zaman böbrek rahatsızlıkları ile kendini ele verir.

Böbrek taşı meselesi

Böbrek taşı ağrısı geçiren herkes bilir ki: bu acı hiçbir şey ile kıyaslanamaz. Böbrek taşları, tuz veya diğer minarellerin zamanla böbreklerde birikmesiyle oluşur. Böbrek taşı kum tanesi kadar küçük veya golf topu kadar büyük olabilir. Ağrı, taşın böbreklerden çıkıp idrar yolunda ilerlemesiyle yanlarda, karında veya kasıklarda ortaya çıkar. Hasta kırmızı veya pembe renkte idrar çıkarabilir, bulantı hissedebilir ve kusabilir. Taşlar şiddetli ağrılar sonunda idrar yolu ile vücuttan atılır.

Böbrek taşı oluşumu birçok nedene bağlanabilir. Böbrek taşları kalıtımsal bir sorundur, yani geçmişde ailenizde böbrek taşı problemi varsa sizde yüksek risk grubundasınız. Diğer taraftan yeterince su içmemek, yüksek oranda protein, tuz veya şeker tüketmekde taş oluşumunu tetikleyebilir. Obezite böbrek taşına sebep olabilir. Bununla beraber, gastrik bypass gibi sindirim sistemi ameliyatı geçirenler veya iltihaplı bağırsak hastalığı, kronik ishal gibi sindirim sistemi problemi olanlarda da taş oluşabilir.

Böbrek taşı oluşumunu önleminin yolları

Eğer sizde böbrek taşı tehlikesi ile karşı karşıyasanız, şu önerilerimizi deneyebilirsiniz:

Bolca su için: Günde 6 – 8 bardak su içerek taş oluşumunun önünü alabilirsiniz. Masanızda veya göz önünde sürekli bir bardak su bulundurabilirsiniz.

İdrar miktarınızı takip edin: Size garip gelebilir, ama idrar miktarınız yeteri kadar su alıp almadığınızın en iyi göstergesidir. Normal bir insan günde 1,2 – 1,5 litre idrar çıkarır. Eczaneden tuvaletinize takılabilecek ölçüm cihazları temin edebilirsiniz.

Oksalatlardan uzak durun: Eğer böbrek taşı oluşturmaya yatkınlığınız bulunuyorsa yüksek oranda oksalat içeren beslenmenin sonu kötü olabilir. Böbrek taşlarının %60-75’I oksalat içerir. Oksalat alımını düşürmek için pancar, çikolata, kahve, kola, fındık, maydanoz, fıstık, ıspanak, çilek, çay ve buğday kepeği içeren gıdaların tüketimini azaltmalısınız.

C vitaminini kararında alın: C vitamini sağlığınız için çok önemlidir. Ama aşırıya kaçılması – 3 mg’dan fazla- halinde böbrek taşı riski taşıyanlar için tehlikeli sonuçları olabilir. Vitamin takviyeleri yerine vitamin ihtiyacınızı doğal beslenerek karşılayın.

Protein alımınızı çeşitlendirin: Eğer urik-asit böbrek taşları oluşturmaya meyilliyseniz, hayvansal yağları azaltmalısınız, deniz ürünleri de dahil, et tüketiminizi sınırlandırın.

Genel Böbrek Bakımı

Böbrekleriniz bedeninizde toksinlerin ve atık maddelerin birikmesini engellediği için yüksek performans ile çalışması gerekir. Böbrekleriniz en iyi şekilde işlev görebilmesi için yediklerinize dikkat etmeli, hareketli bir yaşam tarzı sürmeli ve sağlığınız ile ilgili doğru kararlar almalısınız.

Yağı azaltın – Obez olmak aşırı kilolara veya aşırı kilolar obez olmanıza, iki türlü de böbrek problemlerine sebep olacaktır. Bunun için kötü beslenme alışkanlığının önünü alın. İşlenmiş gıdalardan uzak durun, bunun yerine taze sebze, meyve ve tam tohumlu gıdalar tüketin. 

Egzersiz – Haftada en az üç kere 30 dakika düşük tempolu spor yapmanız dolaşımınıza iyi gelir. Sağlıklı beslenme ile birleştiğinde düzenli egzersiz kilonuzu kontrol altına almanızı sağlayacak ve böbrek problemlerinden korunmanıza yardımcı olacaktır.

Tuzu geçin – Tuz yemeklerinize tad verebilir ama yüksek tansiyona da sebep olur. Yüksek tansiyondan ve buna bağlı böbrek rahatsızlıklarından korunmak için tuzu azaltın.

Doğal tarafda kalın - Katkı maddesi  içermeyen, işlenmemiş gıdalar tüketmeye özen gösterin. Reçetesiz ilaç kullanımını azaltmaya çalışın.  

Protein alımınıza dikkat edin - Protein bedenimiz için gerekli olsada böbrek rahatsızlığı olanların veya risk altında olanların protein alımlarını kontrol etmeleri gerekmektedir. Yapı taşı ve enzim olarak çok faydalı olsa da protein metabolizması birçok atık madde üretir ve böbreklerinizi aşırı yorabilir.  

Doğal ve sağlıklı beslenme üzerine daha fazla bilgiye www.lezzetcatering.com adresinde ulaşabilirsiniz.